สมบัติ เมทะนี (หนังที่สมบัติ เมทะนี แสดง และ มีจำหน่ายที่ร้าน อาหารหู รวมถึงรายละเอียดต่างๆเกี่ยวกับประวัติ และ ผลงานของ สมบัติ เมทะนี)

อ้างถึง มติชนสุดสัปดาห์ครับ

สมบัติ เมทะนี : "พระเอก" คนสุดท้าย?

แม้ผมจำไม่ได้ว่า ตอนที่ได้ดูหนังเรื่องแรกที่แสดงนำโดย สมบัติ เมทะนี นั้นผมมีอายุเท่าไร แต่ผมก็สามารถฟันธงได้ว่าไม่ถึง 10 ขวบแน่ๆ และแม้ผมจะจำไม่ได้ว่าหนังเรื่องนั้นชื่ออะไรและมีเนื้อหาอย่างไร แต่ผมก็ขอสารภาพว่า ตั้งแต่นั้นเรื่อยมา สมบัติก็กลายเป็นพระเอกขวัญใจของผมมาโดยตลอด

ด้วยความที่ชอบดูหนัง ผมจึงเฝ้าติดตามผลงานของสมบัติแทบจะทุกเรื่อง ซึ่งมีทั้งหนังรัก หนังตลกทะลึ่งตึงตัง หนังบู๊ หนังชีวิต ฯลฯ ตอนนั้นแม้สมบัติจะได้รับความนิยมเป็นรองจาก มิตร ชัยบัญชา อยู่ไม่กี่มากน้อยก็ตาม แต่ในใจของผมกลับเทความนิยมให้กับสมบัติมากกว่ามิตร อย่างไม่ลังเล

เท่าที่จำความได้ ความนิยมที่ผมมีให้กับสมบัติ ไม่ต่างจากเด็กทั่วๆ ไปที่มักหลีกหนีไม่พ้นที่จะต้องมี "พระเอก" ในจินตนาการของตัวเองอยู่สักคนสองคน และโดยที่สมบัติเป็นพระเอกในใจของผม โลกในจินตนาการที่ผมมีต่อสมบัติ จึงเป็นอะไรที่ติดข้างจะอุดมคติแบบเด็กๆ

กล่าวคือ อย่างแรกสุด, ผมเห็นว่า สมบัติหล่อกว่ามิตรเป็นไหนๆ ไม่ว่าการพูดการจาหรือลีลาท่าทางที่ทั้งสองแสดงผ่านหนังที่ตนแสดง ต่างล้วนถูกผมกลั่นกรองเอาว่า ยังไงมิตรก็สู้สมบัติของผมไม่ได้ ไม่ว่าจะมองจากแง่มุมไหน

เท่าที่จำได้ ผมชอบสมบัติมากกว่ามิตร ในเรื่องหนึ่งก็คือ ผมรู้สึกว่าสมบัตินั้นทั้งหล่อกว่าและเท่กว่ามิตรเป็นไหนๆ โดยเฉพาะหุ่นของสมบัติ ที่ดูล่ำบึ้กเป็นแมนมากกว่า แน่นอนว่า ความล่ำบึ้กที่ว่านี้ผมย่อมได้รับอิทธิพลมาจากพระเอกหนังฝรั่งที่ชื่อ สตีฟ รีฟ ซึ่งมักจะแสดงเป็น เฮอร์คิวลิส หรือ แซมซั่น ตัวละครจอมพลังจากเทพปกรณัมของฟากฝั่งตะวันตก

แต่แม้จะเป็นเช่นนั้น ผมก็ยอมรับว่า เวลาที่ผมมีความสุขที่สุดกลับเป็นเวลาที่ได้ดูพระเอกทั้งสองคนจับคู่กันแสดงหรือแสดงร่วมกันกับพระเอก-พระรองคนอื่นๆ

ด้วยเหตุที่มีใจให้สมบัติเป็นพิเศษ ฉะนั้น ทุกครั้งที่สมบัติเปิดตัวในหนังแต่ละเรื่อง ผมจึงอดตื่นเต้นไม่ได้ ด้วยว่านั่นคือฉากที่ผมรอคอยอย่างใจจดใจจ่อ และเมื่อปรากฏตัวแล้ว ผมจึงได้แต่ชื่นชมและเฝ้าติดตามบทบาทของสมบัติ ตาแทบไม่กะพริบ ไม่ว่าสมบัติจะแสดงบทใด ตีรันฟันแทง จีบสาว ทะลึ่งทะเล้น สุภาพนอบน้อมและอ่อนโยน หรือซื่อใสแบบคนดี ฯลฯ ล้วนแล้วแต่ประทับใจผมทั้งสิ้น

และเพราะเป็นเช่นนั้นเอง ผมจึงไม่แปลกใจที่เมื่อผมโตเป็นผู้ใหญ่ในเวลาต่อมา ผมถึงคิดได้ว่า ทำไมเมื่อตอนเด็กๆ ตอนนั้นผมจึงคิดว่าตัวเองเป็นหรือเหมือนกับสมบัติอยู่ร่ำไป

คำตอบง่ายๆ ก็คือว่า มโนภาพที่สมบัติแสดงให้เห็นในหนังแต่ละเรื่องนั้นได้ถูกแปรเป็นมโนธรรมเชิงอุดมคติแก่ผมนั่นเอง คือถูกแปรจนผมเองก็อยากจะเป็นเช่นนั้นบ้าง จากเหตุนี้ผมจึงเชื่อของผมมาตลอดว่า หนังแต่ละเรื่องที่สร้างจนดูสมจริงนั้น ไม่ว่าบทบาทของพระเอกจะถูกกำหนดให้เป็นเช่นใด บทบาทนั้นย่อมต้องมีอิทธิพลต่อสามัญสำนึกของเยาวชนไม่มากก็น้อย โดยเฉพาะถ้ามีมากแล้วก็อาจส่งผลให้เกิดพฤติกรรมเลียนแบบของเยาวชนไปด้วย

ฉะนั้น ถ้าพฤติกรรมดังกล่าวเป็นเรื่องดีก็ดีไป แต่ถ้าไม่ดี การเลียนแบบที่ว่าก็อาจเป็นเรื่องที่ง่ายต่อการก่อให้เกิดเรื่องไม่ดีหรือเป็นอันตรายขึ้นมาได้

หนังหลายเรื่องที่สมบัติแสดงยังคงอยู่ในความทรงจำของผมอยู่เสมอ และที่โชคดีก็คือว่า บทบาทที่พระเอกสมบัติของผมแสดงให้เห็นในหนังนั้นโดยมากแล้วมักเป็นบทบาทที่เป็นพระเอ๊ก...พระเอก คือเป็นบทบาทของคนดีมีคุณธรรมเสียเป็นส่วนใหญ่

แต่อย่างไรก็ตาม ในฐานะมนุษย์คนหนึ่งที่ไม่ต่างกับมนุษย์คนอื่นๆ ตัวผมเองก็ไม่อาจตัดขาดจากสิ่งที่เป็นโมหจริตไปได้ เพราะเมื่อเวลาผ่านพ้นไปอีกหลายปี ความนิยมของผมที่มีต่อสมบัติก็ค่อยๆ ลดน้อยถอยลงตามลำดับ โดยเฉพาะเมื่อมีหนังรุ่นใหม่เกิดขึ้นตามมาพร้อมกับพระเอกคนใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นในวงการมายาและได้ทำให้ผมเปลี่ยนความนิยมไป

แต่ถ้าหากให้พูดแบบไม่เข้าข้างตัวเองจนเกินไปแล้ว ผมเองก็อยากจะบอกด้วยว่า ตอนนั้นผมเริ่มมีวุฒิภาวะอันเนื่องมาจากการเป็นผู้ใหญ่มากขึ้นของตัวผมเองอยู่ด้วย วุฒิภาวะนี้ได้ทำให้ผม (ซึ่งชอบดูหนังเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว) สามารถแยกแยะหนังในเชิงคุณภาพได้มากขึ้น

ฉะนั้น ถ้าหากตัดประเด็นโมหจริตออกไปแล้ว (จริงๆ คือตัดไม่ได้) ผมจึงมีเหตุผลพอควรที่จะหันมาชอบหนังของนักสร้างหนังรุ่นใหม่อย่าง เปี๊ยก โปสเตอร์, ม.จ.ชาตรีเฉลิม ยุคล, ยุทธนา มุกดาสนิท, หรือ คิด สุวรรณศร ฯลฯ (ซึ่งก็เป็นโมหจริตอีกแบบหนึ่ง) ที่ได้ปรากฏตัวขึ้นในวงการหนังช่วงพุทธทศวรรษ 2510

ที่ชอบเช่นนั้นก็เพราะหนังของนักสร้างเหล่านี้มีความสมจริงและสมเหตุสมผลมากขึ้น ที่สำคัญคือ มีการให้ความสำคัญต่อองค์รวมของหนังมากกว่าเดิม ไม่ว่าจะเป็นบทหนัง การตัดต่อ การถ่ายทำ การบันทึกเสียง หรือแม้แต่ดาราตัวประกอบ เป็นต้น ไม่ใช่สักแต่ให้ความสำคัญแก่ตัวแสดงเอกมากกว่าอะไรอื่นดังเช่นหนังในยุคของ มิตร-เพชรา หรือ สมบัติ อีกต่อไป

แต่ถ้าจะว่ากันเฉพาะการเปลี่ยนความนิยมของผมที่มีต่อสมบัติคนเดียวแล้ว ผมจำได้ว่า ในเวลานั้น มิตรได้ลาจากโลกไปแล้วหลายปี การจากไปของเขาได้ทำให้สมบัติก้าวขึ้นมาแทนที่ไปโดยปริยาย และนับจากนั้นสมบัติก็มีหนังเข้ามาแทบจะไม่ขาดสาย

จนกระทั่งวันหนึ่งผมก็ได้ข่าวมาว่า สมบัติ (ซึ่งมีคิวการแสดงที่ยาวเหยียดจนผู้สร้างไม่อาจต่อรองอะไรได้มากนัก) ถึงกับสามารถเข้ามามีบทบาทในการ "กำกับ" ในบางฉากบางตอนแทนผู้กำกับหนังตัวจริงเสียเองทั้งที่ตนเป็นพระเอก จนตัวผู้กำกับต้องฟัง และในหลายกรณียังขอคำแนะนำจากสมบัติอีกต่างหาก

แม้ผมไม่รู้ว่าข่าวดังกล่าวจริงเท็จแค่ไหน แต่ด้วยความที่กำลังหลงใหลในหนังไทยรุ่นใหม่ตามประสาวัยรุ่นช่างฝัน ผมจึงไม่ยินดีกับข่าวที่ว่ามากนัก และเป็นเหตุทำให้ผมเลิกสนใจสมบัติ นับแต่นั้นมา

แต่แม้จะกลายเป็นอดีตพระเอกของผมไปแล้วก็ตาม ผมกลับไม่เคยทรยศต่อความรู้สึกดีๆ ที่มีต่อสมบัติเมื่อก่อนหน้านี้แม้แต่น้อย

ตราบจนพุทธทศวรรษ 2520 จนถึง 2530 ไปแล้ว ชื่อของสมบัติ ก็ค่อยๆ หายไปจากวงการหนังโดยมีดาราหน้าใหม่คนแล้วคนเล่าเข้ามาแทนที่อย่างไม่ขาดสาย แต่ในขณะเดียวกัน หนังไทยรุ่นใหม่ที่ผมชื่นชอบก็ไม่ได้ประสบผลสำเร็จในแง่รายได้เอาเลย หนังรุ่นใหม่จึงมีออกมาน้อยลงๆ แต่จนถึงเวลานั้นตัวผมเองก็เติบโตเป็นผู้ใหญ่เต็มตัวไปแล้ว

ตอนที่เป็นผู้ใหญ่นี้เองที่วงการหนังไทยหรือวงการบันเทิงได้เปลี่ยนไปมาก โดยเฉพาะกับพฤติกรรมของดาราทั้งวัยรุ่นหรือที่เป็นหนุ่มเป็นสาวเต็มตัวที่มักมีข่าว "คาว" ออกมาเป็นระยะๆ ข่าว "คาว" ที่ว่ามีตั้งแต่พฤติกรรมทางเพศ การใช้ยาเสพติด การมีชีวิตที่ฟุ้งเฟ้อ การเกิดเรื่องชกต่อยหรือตีรันฟันแทง ฯลฯ จนเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันไปทั่วบ้านทั่วเมือง และทำให้มองไม่เห็นว่า ดาราเหล่านี้จะเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่เยาวชนได้อย่างไร

แต่ท่ามกลางข่าว "คาว" ที่ว่านี้ ผมมักจะได้รับข่าวๆ หนึ่งอยู่เสมอว่า สมบัติของผมยังคงเสมอต้นเสมอปลายไม่เปลี่ยนแปลง เช่นครั้งหนึ่ง สมบัติเคยให้สัมภาษณ์ทำนองว่า แม้ตนจะเป็นพระเอกหนัง แต่ในโลกแห่งความเป็นจริง สมบัติก็ปฏิบัติตัวไม่ต่างกับ "พระเอก" มากนัก นั่นคือ การปฏิบัติตัวอย่างมีมโนธรรมสำนึกอย่างสม่ำเสมอทั้งในจอและนอกจอ

ด้วยเหตุนี้ สมบัติจึงไม่เคยมีข่าว "คาว" ดังเช่นดาราในทุกวันนี้ แต่จะเป็นด้วยเหตุนี้หรือไม่ผมไม่รู้ที่ได้ทำให้สมบัติได้กลับมาเล่นหนังบางเรื่อง ซึ่งโดยมากแล้วมักจะเป็นหนังของผู้กำกับคุณภาพ ตอนนี้เองที่สมบัติได้ทำให้ผมหวนรำลึกไปถึงวันคืนเก่าๆ เมื่อหลายสิบปีที่ผ่านมา

ผมไม่เพียงจะหันกลับมาชื่นชอบและชื่นชมสมบัติจากหนังใหญ่อย่าง "ฟ้าทะลายโจร" เท่านั้น หากแม้แต่หนังโฆษณาเล็กๆ ผมก็ยังแอบยิ้มอยู่ในใจด้วย

ในวันที่ผมเขียนบทความชิ้นนี้อยู่นั้น ในแวดวงบันเทิงได้เกิดข่าว "คาว" ของนักร้องค่ายดังคนหนึ่งขึ้นมา (อีกแล้ว) และในวงการเมืองกำลังมีข่าวการเลือกตั้ง ส.ว. และในข่าวชิ้นหลังนี้แจ้งว่า สมบัติ ซึ่งลงสมัครเป็น ส.ว. กับเขาด้วย ได้รับการเลือกตั้งอย่างค่อนข้างแน่นอนแล้ว มีคนไม่น้อย (รวมทั้งตัวสมบัติเอง) ที่เห็นว่า การได้เป็น ส.ว. ของสมบัติครั้งนี้เป็นเรื่องที่อยู่นอกเหนือความคาดหมาย

ผมเองก็เช่นกัน แต่เมื่อผมคิดให้ลึกลงไปโดยเปรียบเทียบกับข่าว "คาว" ในวงการบันเทิงที่มีต่อเนื่องมานานหลายปีแล้ว ผมกลับเข้าใจอะไรได้มากขึ้น

คือผมคิดว่า การที่สมบัติได้รับเลือกให้เป็น ส.ว. คราวนี้ในด้านหนึ่งเป็นเพราะสมบัติสามารถรักษาความเป็น "พระเอก" ของตนทั้งในจอและนอกจอได้อย่างสม่ำเสมอ

และไม่ว่าสมบัติจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม ฐานะ "พระเอก" ที่ว่านั้นก็ได้ดำรงเรื่อยมาท่ามกลางความเสื่อมถอย ความวิตกกังวล ความไร้ศรัทธา ฯลฯ ต่อวงการบันเทิงที่มีแต่ข่าว "คาว" จนไม่อาจฝากความหวังในฐานะแบบอย่างที่ดีแก่เยาวชนไทยได้ ผมเชื่อว่า สังคมคงต้องการให้สมบัติเป็น "พระเอก" ในแง่นั้น สังคมจึงได้เลือกสมบัติด้วยคะแนนที่มากมายจนผิดคาด

จากนี้ไปจึงขึ้นอยู่กับว่า สมบัติจะดำรงความเป็น "พระเอก" ที่ว่าได้หรือไม่ อย่างไร...?!

พระเอกตลอดกาล สมบัติ เมทะนี

สมบัติ เมทะนี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

การเมือง

[แก้] พรีเซ็นเตอร์

“สมบัติ เมทะนี” พระเอกที่น่าชื่นชม

จักราวุธ รายงาน